Knappe kop

MOOIE MAANDAG

Om de week met een goed gevoel te beginnen wil ik jullie vandaag kennis laten maken met een prachtig kunstwerk: het hoofd van Ife.

Voor deze knappe kop maken we een klein reisje naar Afrika. Want wie dacht dat Kunst (ja, die met de GROTE -K-) alleen in (West-)Europa werd gemaakt door supersterren als Michelangelo en Rembrandt heeft het mooi mis!

Ife hoofd, c. 14de of vroege-15de eeuw, messing, 35 x 12.5 x 15 cm, British Museum, London. Foto via: British Museum © The Trustees of the British Museum.

Ife hoofd, c. 14de of vroege-15de eeuw, messing, 35 x 12.5 x 15 cm, British Museum, London. Foto via: British Museum (www.britishmuseum.org) © The Trustees of the British Museum.

We richten onze blik op middeleeuws Nigeria, en om meer precies te zijn: de oude koningsstad Ife. Dit was een belangrijk centrum voor de Yoruba (tegenwoordig is dit nog steeds een belangrijke etnische groep) en in de middeleeuwen bloeide hier de kunst en cultuur. Hoe weten we dit? Nou, we weten dit omdat iemand van Wunmonije Compound in 1938 besloot een huis te bouwen. Tijdens het graven van de fundering stuitte men op een geweldige kunstschat: een groep van zeventien metalen hoofden (en de bovenzijde van een figuur).

De hoge kwaliteit van de sculpturen werd snel opgemerkt door experts. Al een jaar na de vondst werd de kop met de kroon in de collectie van het British Museum opgenomen, waar het tot op de dag van vandaag te bewonderen is.

Vanuit de vitrine kijkt het bijna levensgrote hoofd de bezoekers strak aan. Vanwege de kroon is hij geïdentificeerd als een Ooni, de heerser van Ife. Als je goed kijkt zie je ook dat het gezicht is versierd met verticale lijnen. Waarschijnlijk is dit een (heilige) vorm van lichaamsmodificatie, vergelijkbaar met tatoeages. De ronde gaatjes rondom de lippen dienden waarschijnlijk om (nu verloren) elementen van gezichtsbeharing aan te brengen.

 

De Ooni uit het Britisch Museum is waarschijnlijk gemaakt in de veertiende of vijftiende eeuw. Dit zorgde anno 1938 voor grote verwarring. De levensechtheid van het beeld strookt namelijk niet met het idee van primitief middeleeuws Afrika. Kunst van deze kwaliteit werd traditioneel alleen toegedicht aan de Griekse en Romeinse kunstenaars (totdat dit vanaf de vijftiende eeuw weer werd opgepikt in de Italiaanse Renaissance). Dit zorgde voor een probleem, want hoe passen deze Afrikaanse hoofden in de kunstgeschiedenis? Een Duitse onderzoeker opperde dat de beelden waren gemaakt door het Griekse volk van Atlantis, dat zich wellicht na het zinken van hun eiland in Afrika gevestigd zou hebben (super logisch toch?!). Deze theorie bleek natuurlijk complete gekkigheid, maar het illustreert wel de Westerse arrogantie (“dit is te mooi om Afrikaans te zijn“). Uiteindelijk moesten onderzoekers toch concluderen dat de hoofden van Ife onomstotelijk wijzen op een hoogwaardige Afrikaanse cultuur.

Hierdoor is de Ooni in het British museum niet enkel een lust voor het oog, maar ook een belangrijk historisch document. Hij vertelt stilzwijgend het rijke verhaal van de Yoruba in Ife en is een waardevolle herinnering aan het feit dat de kunstgeschiedenis niet enkel binnen de grenzen van Europa speelt.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s