A-B-C-D(ierendag)

Vandaag is het 4 oktober, de dag van de Heilige Franciscus, oftewel: dierendag! Daarom presenteer ik u *tromgeroffel* het GROTE (en bijna complete) dieren-in-de-kunst-ABC. Volgens de vaste formule ‘De A is van…’ (bekend van de slechtere bruiloft) vind je hieronder een bonte beestenboel, inclusief linkjes naar eerdere blogs.

De A is van Aap, die maakt het geen drol uit

Aapje op de pot, getijdenboek uit Parijs, ca. 1460, Morgan Library & Museum, MS M.282, fol. 125v. Foto: discardingimages.tumblr.com

Aapje op de pot, getijdenboek uit Parijs, ca. 1460, Morgan Library & Museum, MS M.282, fol. 125v. Foto: discardingimages.tumblr.com

De B is van Beer, ongelikt en wel

Bodleian bestiarium, Bodleian Library, MS. Bodley 764, ca. 1225-50, vervaardigd in Engeland.

Bodleian bestiarium, Bodleian Library, MS. Bodley 764, ca. 1225-50, vervaardigd in Engeland.

De uitdrukking ongelikte beer komt voort uit het middeleeuwse geloof dat jonge beertje vormloos ter wereld kwamen. Het was de taak van mama beer om ze in de juiste vorm te likken. Lees meer…

De C is van cavia, een echte luxepoes

Engels-Nederlands kunstenaar, portret van drie kinderen, c. 1580, privé collectie. Foto: www.historyextra.com.

Engels-Nederlands kunstenaar, portret van drie kinderen, c. 1580, privé collectie. Foto: http://www.historyextra.com.

Tegenwoordig is de cavia een populair huisdier, maar in de zestiende eeuw was de kleine knager enkel voorbehouden aan de elite. Het diertje werd verscheept vanuit de nieuwe wereld en was een leuk exotisch nieuwigheidje. De goedgeklede kinderen op dit schilderij komen duidelijk uit een rijke familie en de gevlekte cavia is waarschijnlijk een bevestiging van de status van zijn baasjes.

De D is van Dolfijn, oh wat rijdt hij fijn

Cupido met dolfijn, 1ste eeuw, marmer, hoogte 87cm, Hermitage, Sint-Petersburg. Foto: Wikimedia Commons

Cupido met dolfijn, 1ste eeuw, marmer, hoogte 87cm, Hermitage, Sint-Petersburg. Foto: Wikimedia Commons

De E is van eenhoorn, waarop kindje Jezus zo fijn rijden kan

Eenhoorn jacht, tweede helft vijftiende eeuw, fresco, Unser Frauen, Memmingen. Foto: Wikimedia Commons.

Eenhoorn jacht, tweede helft vijftiende eeuw, fresco, Unser Frauen, Memmingen. Foto: Wikimedia Commons.

Ja, je ziet het goed. Kindje Jezus rijdt zo op een eenhoorn de schoot van Maria in. Lees meer…

De F is van flamingo, en die kan lekker abstract

Kistje met flamingo's, Egypte, ca. 3500–3300 v. Chr., Metropolitain Museum of Art, New York. Foto: MET.

Kistje met flamingo’s, Egypte, ca. 3500–3300 v. Chr., Metropolitain Museum of Art, New York. Foto: MET.

Een abstracte weergave van de natuur is niet enkel voorbehouden aan moderne kunstenaars. Dit Egyptische doosje is beschilderd met een prachtige voorstelling van flamingo’s langs beide oevers van de rivier.

De G is van Geit, waarbij de dierenliefde tot een climax komt

Pan copulerend met een geit, marmer, Museo Archeologico Nazionale di Napoli. Foto: telegraph.co.uk.

Pan copulerend met een geit, marmer, Museo Archeologico Nazionale di Napoli. Foto: telegraph.co.uk.

Hoewel seksuele voorstellingen waarschijnlijk een andere betekenis hadden in de oudheid, bezorgd dit standbeeld ons tegenwoordig rode oortjes. Het is een behoorlijk expliciete weergave van de halfgod Pan die de liefde (nou ja, lust) bedrijft met een geit. Het beeld is gevonden in Pompeii en lag eeuwenlang begraven onder een dikke laag vulkanisch as. Na de opgraving was het erotische beeld alleen te zien voor de mannelijke elite (want zoveel seksualiteit was natuurlijk niet geschikt voor de tere vrouwen oogjes) en stond afgeschermd van het publiek in een gesloten ruimte. Gelukkig zijn we tegenwoordig minder preuts en Pan met de geit is voor iedereen te zien in het Archeologisch Museum van Napels.

De H is van Haas, die zint op zoete wraak

‘The Smithfield Decretals’, Tolouse c. 1300, verluchtingen aangebracht in Londen c. 1340. British Library, Royal 10 E IV, fol. 62r. Foto: discardingimages.tumblr.com

‘The Smithfield Decretals’, Tolouse c. 1300, verluchtingen aangebracht in Londen c. 1340. British Library, Royal 10 E IV, fol. 62r. Foto: discardingimages.tumblr.com

Middeleeuwese afbeeldingen van de omgekeerde wereld laten het snoezige haasje van een heel andere kant zien. Lees meer…

De I is van inktvis, die staat ook goed op een oude vaas

Vaas met octopus, ca. 1500 v. Chr., Paleis van Knossos, Kreta. Foto: ferrebeekeeper.wordpress.com.

Vaas met octopus, ca. 1500 v. Chr., Paleis van Knossos, Kreta. Foto: ferrebeekeeper.wordpress.com.

De J is van jaguar, een heilige kat

Katachtige Altaar, eerste eeuw v. Chr. - eerste eeuw n.Chr. Izapan, The Metropolitan Museum of Art, New York. Foto: metmuseum.org.

Katachtige Altaar, eerste eeuw v. Chr. – eerste eeuw n.Chr., Izapan, The Metropolitan Museum of Art, New York. Foto: metmuseum.org.

Deze Mexicaanse sculptuur is waarschijnlijk de kop van een jaguar en werd gebruikt als altaar. In de diepe gaten waren waarschijnlijk glanzende stenen geplaatst, waardoor de blik van het dier tot leven kwam.

De K is van kat, want kattenplaatjes zijn van alle tijden

Alfred-Arthur Brunel de Neuville, Drie katten met een palette. Foto: thegreatcat.org.

Alfred-Arthur Brunel de Neuville, Drie katten met een palette. Foto: thegreatcat.org.

Met gepaste trots (en een beetje afschuw) presenteer ik u Alfred-Arthur Brunel de Neuville (1852 – 1941), een Frans schilder met een voorliefde voor schattige katjes. Lees verder…

De L is van leeuw, die wel eens mislukken wil

Maerten van Heemskerck, Ecce homo-triptiek, 1559/60, Frans Hals Museum, Haarlem. Foto: auteur.

Maerten van Heemskerck,
Ecce homo-triptiek, 1559/60, Frans Hals Museum, Haarlem. Foto: auteur.

De leeuw was een exotische beest en in een tijd zonder openbare dierentuinen hadden kunstenaars vaak nooit een levend exemplaar gezien. Ze waren afhankelijk van de tekeningen van anderen met alle misverstanden van dien. Het resultaat: hilarische leeuwtjes in de kunst! Wat dacht je bijvoorbeeld van deze half menselijke leeuw, waardoor hij beter lijkt te passen als de gegrimeerde acteur van The Wizard of Oz. Check hier meer onhandige leeuwtjes…

De M is van Mier, met een innige band

M.C. Escher, Möbius band II, 1963, houtsnede. Foto: mcescher.com.

M.C. Escher, Möbius band II, 1963, houtsnede. Foto: mcescher.com.

De mieren van Escher kruipen over een Möbiusband. Zie jij welk pad ze afleggen?

De O is van olifant, die komt met zijn lange snuit…

Borradaile Oliphant, ivoor, 10de - 11de eeuw, British Museum, Londen. Foto: British Museum.

Borradaile Oliphant, ivoor, 10de – 11de eeuw, British Museum, Londen. Foto: British Museum.

Olifanten kunnen fantastisch trompetteren met hun lange snuit, maar ook in de kunst kunnen ze flink geluid maken. In de middeleeuwen werden namelijk luxe jachthoorns van ivoor vervaardigd. Deze werden prachtig versierd met fijne decoraties, waardoor ze meer een genot zijn voor het oog dan voor het oor.

De P is paard, zoals die van Sinterklaas

'St. Nikolaas en zijn knecht', begin twintigste eeuw, prent, in: J. Schenkman, 'Sint Nikolaas en zijn knecht'. Foto: Geheugen van Nederland.

‘St. Nikolaas en zijn knecht’, begin twintigste eeuw, prent, in: J. Schenkman, ‘Sint Nikolaas en zijn knecht’. Foto: Geheugen van Nederland.

Wat is dit nu? Sinterklaas op een bruin paard? Waar is de witte schimmel?! Lees hier het hele verhaal over het witte paard van Sinterklaas…

De Q is van quetzal, de nationale vogel van Guatamala

Quetzal, van de serie 'Birds of the Tropics' (N5) van Allen & Ginter Cigarettes Brands, 1889, MET, New York. Foto: Metropolitain Museum of Art.

Quetzal, van de serie ‘Birds of the Tropics’ (N5) van Allen & Ginter Cigarettes Brands, 1889, MET, New York. Foto: Metropolitain Museum of Art.

Dit groene vogeltje zul je niet snel zien tijdens een tripje naar Guatemala, want het diertje is erg schuw. Van de andere kant zul je tijdens de reis genoeg Quetzals in je hand houden, want het is namelijk ook de nationale munteenheid. De afbeelding hierboven is een negentiende-eeuws ruilkaartje voor een sigarettenmerk (spaar ze allemaal!).

De S is van struisvogel, pas op voor de angry bird!

Venatio met struisvogels, 4de eeuw v. Chr., mozaïek, Brado Museum, Tunis. Foto: romeartlover.tripod.com/Sicca.html

Venatio met struisvogels, 4de eeuw v. Chr., mozaïek, Brado Museum, Tunis. Foto: romeartlover.tripod.com/Sicca.html

Bij  gladiatoren gevechten denk je vast aan gespierde jongemannen (dank je wel Hollywood) en hier en daar een boze beer of hongerige leeuw, maar wist je dat ook de struisvogels in de arena streden?! Lees meer…

De T is van tapir, een wonderlijk wezen uit de nieuwe wereld

Frans Post, Tapir, tekening, 1637-1644, Noord-Hollands Archief, Haarlem. Foto: nationalgeographic.nl.

Frans Post, Tapir, tekening, 1637-1644, Noord-Hollands Archief, Haarlem. Foto: nationalgeographic.nl.

Deze nauwkeurige tekening van de Zuid-Amerikaanse tapir is gemaakt door de Nederlandse kunstenaar Frans Post (1612-1680). Frans mocht mee op expeditie naar Brazilië om de landschappen en wonderlijke dieren vast te leggen. Dit resulteerde in schilderijen van exotische landschappen en tekeningen van inheemse diersoorten (waarvan men in Europa nog nooit had gehoord). In het Noord-Hollands Archief in Haarlem is recent een map met dierentekeningen herontdekt, waaronder deze prachtige tapir. Stel je eens voor hoe bijzonder de tekeningen van deze wonderlijke dieren moeten zijn geweest voor het publiek in de zeventiende eeuw! Zien? Een aantal tekeningen worden tentoongesteld op de tentoonstelling Frans Post. Dieren in Brazilië in het Rijksmuseum van 7 oktober tot 8 januari 2017.

De V is van varken, die ging naar de markt (en kwam niet meer terug)

Damien Hirst, 'This Little Piggy Went to Market, This Little Piggy Stayed at Home', 1996. Foto: designtrov.com.

Damien Hirst, ‘This Little Piggy Went to Market, This Little Piggy Stayed at Home’, 1996. Foto: designtrov.com.

Dit kunstwerk van Damien Hirst is een beter luguber en misschien niet zo gepast op dierendag. Het werk bestaat namelijk uit twee dunne doorsnedes van een varken (tja…), je ziet zowel de binnenkant als de buitenkant. Dankzij de formaldehyde in de aquaria is het dier immuun voor de tand des tijds.

De W is van walrus, en die is best een beetje eng

Albrecht Dürer, Hoofd van een Walvis, 1521, pen en bruine inkt met waterverf op papier, 211 x 312 mm, British Museum, Londen.

Albrecht Dürer, Hoofd van een Walvis, 1521, pen en bruine inkt met waterverf op papier, 211 x 312 mm, British Museum, Londen.

Deze afschrikwekkende walrus werd getekend door Albrecht Dürer in 1521. De kunstenaar reisde naar Nederland om een aangespoelde walvis te tekenen, maar bij aankomst was dit beest al weggehaald en moest hij het met een walrus doen (ook best leuk). Lees verder…

De Z is van Zwaan, die wel meisjes scoren kan

Bartolomeo Ammanati, 'Leda en de zwaan', ca. 1540, marmer, hoogte 50 cm, Museo Nazionale del Bargello, Florence.

Bartolomeo Ammanati, ‘Leda en de zwaan’, ca. 1540, marmer, hoogte 50 cm, Museo Nazionale del Bargello, Florence.

Het verhaal van Leda en de zwaan is lekker bizar. De oppergod Zeus had zijn zinnen gezet op de beeldschone Leda. Probleem: zij was niet geïnteresseerd. Wat doe je dan als zelf respecterende God? Juist, je vermomt jezelf als zwaan en versiert alsnog het meisje van je dromen… Lees hier meer over de versierpogingen van Zeus

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s