Het haasje zijn

The Rabbit’s Revenge

De haas. Dit uit de kluiten gewassen konijn is uiteraard bijzonder snoezig, maar smaakt ook prima in een stoofpotje of als hazenpepertje. Het is dus niet verrassend dat het dier al eeuwenlang een populair prooidier is. Naast het voedzame aspect, vormt de behendige legerbouwer ook een flinke uitdaging voor de jager. Bij de hazenjacht gaat het namelijk niet om brute kracht, maar om subtiliteit en verstand. Al in de middeleeuwen zag de adel de hazenjacht als een middel om eer te behalen en de jagers stonden in hoog aanzien.

Vanwege de grote populariteit in de middeleeuwen is de hazenjacht vele malen verbeeld, zoals in het Livre de la chasse (het boek van de jacht) van Gaston Phoebus (1331–1391). We zien de jagers het bos doorkruisen op zoek naar de prooi. De heren ter paard en de professionele jagers te voet. De jachthoorns worden geblazen als teken dat de prooi is gevonden en de jachthonden zetten de achtervolging in. De afloop laat zich raden.

Gaston Phoebus (1331–1391), Hazenjacht, Livre de la chasse, c. 1407, The Morgan Library, New York. Foto: www.themorgan.org.

Gaston Phoebus (1331–1391), Hazenjacht, Livre de la chasse, c. 1407, The Morgan Library, New York. Foto: themorgan.org.

Nu is lijkt deze hazenjacht ontzettend oneerlijk, want het dier maakt geen schijn van kans. Gelukkig zijn daar de afbeeldingen van The Rabbits’ Revenge (verwarrend genoeg wordt nu ineens de term konijn gebruikt). Hierbij wordt de rol van jager en prooi omgedraaid en de haas in niet langer het haasje.

Kijk en huiver bij het zien van de bloeddorstige haasjes! Na het eten van je hazenpepertje zul je waarschijnlijk wat vaker over je schouder kijken.

Helse haas

In de Tuin der lusten van Jheronimus Bosch (c. 1450 – 1516) is in de chaos van de hel een jagende haas te vinden. Gekleed in het kostuum van een jager blaast het dier de jachthoorn. Aan zijn speer hangt een verdoemde ziel op eenzelfde wijze als een gevangen haas (zoals je kunt zien bij de jager linksboven in de verluchting uit het Livre de la chasse).

Jheronimus Bosch, Tuin der Lusten, detail van de hel,  1480-1490, olieverf op paneel, 220 × 389 cm, Museo del Prado, Madrid. Foto: Wikimedia Commons.

Jheronimus Bosch, Tuin der Lusten, detail van de hel, 1480-1490, olieverf op paneel, 220 × 389 cm, Museo del Prado, Madrid. Foto: Wikimedia Commons.

De hond in de pot

Een “vrolijke” prent van Israhel van Meckenem (c. 1445 – 1503). Terwijl de jager aan het spit wordt geroosterd, zijn diens honden letterlijk in de (kook)pot te vinden. Deze wraak smaakt zoet!

Israhel van Meckenem, 'Hazen die een jager braden', 1455 - 1503, gravure, 42 x 133 mm, Rijksmuseum, Amsterdam. Foto: rijksmuseum.nl

Israhel van Meckenem, ‘Hazen die een jager braden’, 1455 – 1503, gravure, 42 x 133 mm, Rijksmuseum, Amsterdam. Foto: rijksmuseum.nl

Spotprent

Deze haas, rijdend op een jachthond en met een tamme slak als jachtvalk, drijft duidelijk de spot met de jagers.

Pontificale van Guillaume Durand, Avignon, voor 1390, Bibliothèque Sainte-Geneviève, Parijs, ms. 143, fol. 165r. Foto: discardingimages.tumblr.com

Pontificale van Guillaume Durand, Avignon, voor 1390, Bibliothèque Sainte-Geneviève, Parijs, ms. 143, fol. 165r. Foto: discardingimages.tumblr.com

Hazenjacht

Akelig lachende haasjes op jacht #food-for-nightmares.

Jehan de Grise, 1344, Vlaams, Bodleian Library, Oxford. Bodleiana Ms. 264, fol. 81v. Foto: medievalromance.bodleian.ox.ac.uk

Jehan de Grise, 1344, Vlaams, Bodleian Library, Oxford. Bodleiana Ms. 264, fol. 81v. Foto: medievalromance.bodleian.ox.ac.uk

Hondenleven

Wraakzuchtige haasjes richten hun pijlen op een jachthond.

‘The Smithfield Decretals’, Tolouse c. 1300, verluchtingen aangebracht in Londen c. 1340. British Library, Royal 10 E IV, fol. 62r. Foto: discardingimages.tumblr.com

‘The Smithfield Decretals’, Tolouse c. 1300, verluchtingen aangebracht in Londen c. 1340. British Library, Royal 10 E IV, fol. 62r. Foto: discardingimages.tumblr.com

‘The Smithfield Decretals’, Tolouse c. 1300, verluchtingen aangebracht in Londen c. 1340. British Library, Royal Foto: foliamagazine.it

‘The Smithfield Decretals’, Tolouse c. 1300, verluchtingen aangebracht in Londen c. 1340. British Library, Royal Foto: foliamagazine.it

Hazen veroordelen een jachthond voor zijn misdaden,

K043792

leiden hem vervolgens naar zijn executie,

British Library, Royal 10 E IV, fol. 63v. Foto: British Library.

British Library, Royal 10 E IV, fol. 63v. Foto: British Library.

en de jachthond komt aan zijn einde.
K043794

De wreedheid van de hazen (of konijnen) kent geen grenzen in dit handschrift!

British Library, Royal 10 E IV, fol. 60. Foto: British Library.

British Library, Royal 10 E IV, fol. 60. Foto: British Library.

British Library, Royal 10 E IV, fol. 61v. Foto: British Library.

British Library, Royal 10 E IV, fol. 61v. Foto: British Library.

Schattige afsluiter

Om dit bericht toch fijn te eindigen: een snoezige illustratie uit het Livre de la chasse van vredige konijntjes. Zoals ik ze persoonlijk het liefste zie. 🙂

Le livre de chasse, folio 26v. Foto:expositions.bnf.fr

Le livre de chasse, folio 26v. Foto:expositions.bnf.fr

Advertenties

One thought on “Het haasje zijn

  1. Pingback: A-B-C-D(ierendag) | Een Koud Kunstje

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s