Nederlandse walrus

HEADER 2

Dit angstaanjagende beest is geen onbekend zeemonster. Het is een doodgewone walrus. Vereeuwigd in waterverf en inkt door Albrecht Dürer (1471-1528). Om dit bijzondere dier te aanschouwen hoefde de Duitse kunstenaar (bij gebrek aan een dierentuin) echter niet naar de koude poolgebieden af te reizen. Nee, hij zag dit dier waarschijnlijk gewoon op het Nederlandse strand!

Albrecht Dürer, Hoofd van een Walvis, 1521, pen en bruine inkt met waterverf op papier, 211 x 312 mm, British Museum, Londen.

Albrecht Dürer, Hoofd van een walrus, 1521, pen en bruine inkt met waterverf op papier, 211 x 312 mm, British Museum, Londen. Bron: Wikimedia Commons.

In december van het jaar 1520 bezocht Dürer Bergen op Zoom en de Zeeuwse eilanden. Hij was eigenlijk daarheen gereisd vanwege geruchten over een aangespoelde walvis bij Zierikzee. Als bewonderaar van de natuur zou hij die graag getekend hebben. Helaas was de walvis bij aankomst al vergaan (lees: veel stank en weinig herkenbare walvis).

Waarschijnlijk tekende de kunstenaar, bij gebrek aan een fatsoenlijke walvis, maar een walrus (wat destijds ook een bijzonder exotisch zeewezen was). Het is niet duidelijk of hij naar een levend, dood of opgezet voorbeeld heeft gewerkt. Echter, de inscriptie linksboven doet één van de eerste twee opties vermoeden:

1521Das dosig thÿr van dem jch do das hawbt contrefett hab ist gefangen worden jn die niderlendischen see vnd was XII ellen lang brawendisch mit für fussen

(1521 Dat domme dier waarvan ik het hoofd heb geportreerd werd gevangen in de Nederlandse zee en was twaalf brabantse ellen lang met vier voeten)

Als het een opgezet exemplaar betrof (zoals de gezouten walrussenkop, welke in 1520 naar paus Leo X was gestuurd) zou Dürer de naam van het dier of van de eigenaar genoemd hebben. Het lijkt er dus op dat de kunstenaar daadwerkelijk een pas gevangen walrus uit de Noordzee heeft gezien.

Als we naar de tekening kijken kunnen we echter wel stellen dat Dürer hetgeen hij zag heeft aangevuld met een flinke dosis fantasie. De woeste blik en de ruige haren lijken niet waarheidsgetrouw, zeker niet voor een gevangen (of zelfs dood) exemplaar. Deze eigen aanvulling maakt de tekening echter levendig, waardoor de Nederlandse walrus vandaag de dag nog steeds intrigeert.

Advertenties

One thought on “Nederlandse walrus

  1. Pingback: A-B-C-D(ierendag) | Een Koud Kunstje

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s